دلتاس از یکتاس

کلاس کوانتوم، قسمت اول: معرفی کوانتوم-کوانتش انرژی-مدل اتمی بور

حالا چرا تنها بخش خاصی از طیف الکترومغناطیس با اتم برهمکنش دارند؟ زیرا همانطور که قبلاً گفتیم مدارهای چرخش الکترون، انرژی خاصی دارند، بنابراین برای جهش الکترون از یک تراز پایین تر به تراز بالاتر، انرژی نور داده شده حتما باید دقیقاً برابر تفاوت انرژی آن دو تراز باشد، در نتیجه فقط فرکانس های خاصی در طیف کامل الکترومغناطیس وجود دارند که انرژی آن ها دقیقا برابر مقدار مورد نیاز است. مکانیک کوانتوم، در واقع یک نظریه ی دقیق و جامع است که برای کل کائنات قابل کاربرد است، اما برای جهان ماکروسکوپی به قوانین نیوتونی کاهش می یابد و در سرعت های نزدیک به نور با نسبیت خاص ادغام شده و با عنوان مکانیک کوانتوم نسبیتی شناخته می شود.

اگر چه جمله ی بالا برای ما قرن بیست و یکی ها، ابلهانه و خنده دار به نظر می رسد، اما درواقع مربوط به فیزیکدان اسکاتلندی مشهور، یعنی ویلیام توماس در آستانه ی قرن بیستم و اندکی قبل از ظهور مکانیک کوانتوم است. اما این مدل، یک نقص بزرگ داشت، اگر اتم ها از این مدل پیروی می کردند، کاملاً ناپایدار بودند، زیرا الکترون ها تمام انرژی خود را به خاطر شتاب ثابت ساطع کرده و تقریباً فوراً به درون هسته سقوط می کردند. علم، همیشه مدیون انسان های جسور و شجاعی بوده که جرات بیان ایده های تازه را داشته اند، درست مثل ماکس پلانک آلمانی، کسی که در سال ۱۹۰۰ با یک ایده ی جسورانه؛ مسئله ی تابش جسم سیاه را حل کرد.

پیدایش واژه ی اتم به معنای امروزی آن، به چندقرن پیش بازمی گردد، زمانیکه برای اولین بار دانشمندی یونانی به نام دموکریت، اتم را کوچکترین جز سازنده ی تمام مواد عالم، معرفی کرد. اما بعدها توسط دانشمندی انگلیسی به نام دالتون معلوم شد که اتم ها واقعاً قابل تقسیم بوده و شامل پروتون های با بار مثبت و الکترون های با بار منفی و البته نوترون های خنثی هستند. بشر از هزاران سال پیش، به مفهوم حرکت توجه کرده بود، اما این نیوتون بود که برای اولین بار و در سال ۱۶۸۷ حرکت را فرمول بندی کرد و در واقع قوانین حرکت را نگاشت. بنابراین موج الکترومغناطیس را می توان به صورت بسته های بسیار کوچک انرژی (کوانتوم) در نظر گرفت که انرژی مجموع این بسته ها، انرژی کل موج را تعیین می کنند.

رویارویی مکانیک کوانتومی با اصل علّیت در فلسفۀ اسلامی

این تقریر بر این پایه است که فلاسفۀ اسلامی برای وجود هر چیزی سه حالت را در نظر گرفته‌اند: واجب (ضرورت بر وجود شیء است)، ممتنع (ضرورت بر عدم شیء است) و ممکن (ضرورت وجود و عدم برای آن متساوی‌النسبه است)؛ ازاین‌رو، موضوع قانون علّیت «ممکن» است که وجوب وجود آن به علت نیاز دارد و این قانون از بدیهیات اولیه است که نیاز به دلیل و برهان ندارد؛ بنابراین، این مفهوم مستفاد می‌شود که وجود ممکن (معلول) پس از وجود علت تامه واجب می‌شود که این امر بر اساس قاعدۀ ضرورت است؛ یعنی «ألشَّیءُ ما لَم یَجِب، لَم یُوجَد» (ابن‌سینا، النجاة، 1379: 548) یعنی شیئی که واجب نشود به‌وجود نمی‌آید.

آیا می‌توان ادعا کرد مکانیک کوانتومی موجب نقض اصل علّیت در فلسفۀ اسلامی می‌شود؟ درواقع، هدف از این پژوهش، پرداختن به پرسش اخیر باتوجه‌به محدودیت این نوشتار است؛ از این‌رو، ابتدا به اختصار مفهوم اصل علّیت در فلسفۀ اسلامی مطالعه می‌شود؛ سپس، به تغییر مفهوم اصل علّیت در فلسفۀ غرب با تأثیر از مکانیک نیوتنی و تقلیل آن به مفهومی معرفت‌شناختی می‌پردازد؛ در ادامه، تأثیر مکانیک کوانتومی بر مفاهیم علّیت علمی، طبیعی و فلسفی بررسی و در انتها، در «بحث و نتیجه» به مطالعۀ پیامدهای ناشی از ادعای نقض علّیت علمی توسط مکانیک کوانتومی پرداخته می‌شود. پوپر با اشاره به دو نکته تعریف جدیدی از تعیّن‌گرایی ارائه می‌دهد: اولین نکته، توجه به تقریبی‌بودن نتایج مکانیک نیوتنی در سیستم‌های سه‌جسمی و چند‌جسمی است؛ مسائل این‌گونه سیستم‌ها دارای جواب دقیق (به‌دلیل محدودیت‌های تکنیکی در حل ریاضی معادلات) در مکانیک نیوتنی نیستند، برخلاف مسئلۀ دو جسمی؛ و دومین نکته این است که برخی نظریه‌ها مانند نظریه‌های نیوتن، ماکسول و اینشتین با برخی نظریه‌های دیگر مانند ترمودینامیک، مکانیک کوانتومی یا مکانیک آماری در تضاد هستند.

مطالعۀ ما در این پژوهش نشان داد اشکلاتی بر فلسفۀ اسلامی در گذشته نیز وارد شده است و فلاسفۀ اسلامی با حفظ متافیزیک و عدم‌خروج از هستی‌شناسی و با معرفی مفاهیمی همچون: علت معد، وجوب لاحق، معقولات ثانی فلسفی، نسبت وجوبیه (طباطبایی، 1374، ج11: 25) یا تفاوت بین «قاعدۀ ضرورت» و «ضرورت علّی و معلولی»- که این تفاوت، در تفاوت «وجوب بالقیاس» با «وجوب بالغیر» است- (طباطبایی، 1360: 159) در حل آنها تلاش کرده‌اند که برخی از آنها در اینجا نیز استفاده شدند. به‌عبارت‌دیگر، بسیاری از فیزیکدانان از مکانیک کوانتومی استفاده می‌کنند، بدون اینکه بخواهند لحظه‌ای دربارۀ تأثیر آن بر روی اصل علّیت بیندیشند؛ اما پرسش دیگری نیز مطرح می‌شود که چگونه این نظریه به نقض علیت می‌انجامد؟ پاسخ بسیار پیچیده است؛ اما اینکه مکانیک کوانتومی به‌صورت یک نظریۀ احتمالی تعبیر شود، پیش‌بینی‌ناپذیری وقایع آینده را به‌طور ضمنی در خود دارد و از این جنبه با علّیت علمی (پیش‌بینی‌پذیری) یا علّیت طبیعی (تعیّن‌گرایی) ناسازگار است.

سایر پیوندها سیامک خادمی

آنچه از قبل باید فرا بگیرید:مبانی آنالیز برداری( فصل 1 آرفکن)-دستگاههای مختصات دکارتیٰ استوانه ای و کروی- فضاهای برداری- جبر خطی و خواص ماتریسها- تبدبیلات فوریه- جبر عملگرها- اعداد مختلط- توابع خاص مانند: تابع بسلٰ تابع هرمیتٰ تابع لاِژورٰ تابع لژاندر و معادلات آنها- روش های مختلف حل معادلات ویژه مقداری- آشنایی با نرم افزار متمتیکا و برنامه نویسی مقدماتی. کتاب: فیزیک نویسنده: واکر- هالیدی ویراست هشتم انتشارات: ترجمه:محمد ابراهیم ابوکاظمی، جلال الدین پاشایی راد، محمد رضا کلاهچی.

امتحان میان ترم: 6 نمره (زمان ) امتجان پایان ترم: 6 نمره (زمان طبق تقویم آموزش دانشگاه) . تلاش ها برای تبیین تناقضات و ایجاد رهیافت های جدید، منجر به تکوین ساختار جدیدی موسوم به مکانیک کوانتومی شد که توسط دو فرمولبندی جداگانه (که بعدا معلوم شد هم ارزند) موسوم به مکانیک ماتریسی (عمدتا توسط هایزنبرگ) و مکانیک موجی (بیشتر توسط شرودینگر) توصیف می شد.

بعنوان یکی از مثال های بسیار مشهور اگر قرار بود مکانیک نیوتنی و الکترومغناطیس کلاسیک بر رفتار یک اتم حاکم باشند، الکترون‌ها بایستی به سرعت به سمت هسته اتم حرکت کرده و بر روی آن سقوط می کردند و در نتیجه اتم ها ناپایدار میشدند. در ادامه، با نظریه دوبروی دایر بر امکان توصیف حرکت ذرات بوسیله امواج، این نظریه‌ها به دیدگاهی به نام دوگانگی موج-ذره برای ذرات و امواج الکترومغناطیسی منجر شدند که برطبق آن، ذرات هر دوی رفتارهای موجی و ذره ای را از خود نشان می دهند. این مفهوم که به اصل عدم قطعیت هایزنبرگ مشهور است، از مفاهیم بسیار مهم در مکانیک کوانتومی بوده و با مفهوم بنیادین "تاثیر فرآیند اندازه گیری بر حالت سیستم" که از ابداعات اختصاصی مکانیک کوانتومی (دربرابر مکانیک کلاسیک است) همبسته است.

مرکز کوانتوم

مکانیک کوانتومی بنیادی‌تر از مکانیک نیوتنی و الکترومغناطیس کلاسیک است، زیرا در مقیاس‌های اتمی و زیراتمی که این نظریه‌ها با شکست مواجه می‌شوند، می‌تواند با دقت زیادی بسیاری از پدیده‌ها را توصیف کند. میدان های الکترومغناطیسی در هر دو سطح میکرو (اتم ها، مولکول ها و سلول ها) و ماکرو (ارگان ها، سیستم ها و ارگانیزم ها) وجود دارند و در کلیه فرایندهای فیزیکی و شیمیایی حاضرند. زمانی که انواع مشخصه ای از میدان های الکترومغناطیسی به صورت خارجی و متمرکز بر اگانیسم زنده اعمال می شود، در حوزه توان بخشی، پیشگیری و درمان کوانتومی جای می گیرد. بسیاری از تاثیرات که توسط درمان کوانتومی تولید می شود، می توانند توسط یک سری از اطلاعات، به جای فرایندها یا برهم کنش های درون سلولی توضیح داده شوند.

وقتی که تابش الکترومغناطیسی داخلی تولید شده توسط ارگانیسم زنده مورد آنالیز و اندازه گیری قرار می گیرد، ما با تشخیص های کوانتومی سر و کار داریم. بنیادی ترین تفاوت مکانیک کوانتومی با مکانیک کلاسیک در قلمرو کوانتومی است که به ذرات در اندازه های اتمی و زیراتمی می پردازد. بنابراین، پزشکی کوانتومی، همه المان های مربوط به سلامتی انسان از جمله پیشگیری، تشخیص، درمان و توان بخشی را در بر می گیرد. زندگی بدون تاثیر میدان های الکترومغناطیسی زمین غیر ممکن می باشد، که همه موجودات زنده بر پایه تکاملشان سازگار می شوند. ثابت شده است که درمان کوانتومی توانایی کمک به از بین بردن آسیب ها و عملکردهای ناصحیح در غشاهای سلولی را دارد.

این شاخه از پزشکی مدیون ظهور علم فیزیک کوانتوم است که برگرفته از طب شرقی کهن و فناوری مدرن عصر حاضر می باشد. مکانیک کوانتومی شاخه‌ای بنیادی از فیزیک نظری است که با پدیده های فیزیکی در مقیاس میکروسکوپی سرو کار دارد. به عبارت دیگر، به کمترین مقدار ممکن از یک کمیت، مقدار پایه و یا یک کوانتم آن کمیت می گویند. درمان کوانتومی با سطوح انرژی پایین به منظور فرایندهای تبادل اطلاعات سرو کار دارد. پزشکی کوانتوم بر پایه برهم کنش بین ارگانیسم زنده و موج های الکترومغناطیس می باشد. در فیزیک، به معنای کمترین مقدار ممکن از یک موجودِ شرکت کننده در یک اندرکنش است. نوسانات الکترومغناطیسی هم در محیط خارجی و هم درون ارگانیسم زنده موجود می باشد.

منبع

کلاس کوانتوم، قسمت اول: معرفی کوانتوم-کوانتش انرژی-مدل اتمی بور

حالا چرا تنها بخش خاصی از طیف الکترومغناطیس با اتم برهمکنش دارند؟ زیرا همانطور که قبلاً گفتیم مدارهای چرخش الکترون، انرژی خاصی دارند، بنابراین برای جهش الکترون از یک تراز پایین تر به تراز بالاتر، انرژی نور داده شده حتما باید دقیقاً برابر تفاوت انرژی آن دو تراز باشد، در نتیجه فقط فرکانس های خاصی در طیف کامل الکترومغناطیس وجود دارند که انرژی آن ها دقیقا برابر مقدار مورد نیاز است. مکانیک کوانتوم، در واقع یک نظریه ی دقیق و جامع است که برای کل کائنات قابل کاربرد است، اما برای جهان ماکروسکوپی به قوانین نیوتونی کاهش می یابد و در سرعت های نزدیک به نور با نسبیت خاص ادغام شده و با عنوان مکانیک کوانتوم نسبیتی شناخته می شود.

اگر چه جمله ی بالا برای ما قرن بیست و یکی ها، ابلهانه و خنده دار به نظر می رسد، اما درواقع مربوط به فیزیکدان اسکاتلندی مشهور، یعنی ویلیام توماس در آستانه ی قرن بیستم و اندکی قبل از ظهور مکانیک کوانتوم است. اما این مدل، یک نقص بزرگ داشت، اگر اتم ها از این مدل پیروی می کردند، کاملاً ناپایدار بودند، زیرا الکترون ها تمام انرژی خود را به خاطر شتاب ثابت ساطع کرده و تقریباً فوراً به درون هسته سقوط می کردند. علم، همیشه مدیون انسان های جسور و شجاعی بوده که جرات بیان ایده های تازه را داشته اند، درست مثل ماکس پلانک آلمانی، کسی که در سال ۱۹۰۰ با یک ایده ی جسورانه؛ مسئله ی تابش جسم سیاه را حل کرد.

پیدایش واژه ی اتم به معنای امروزی آن، به چندقرن پیش بازمی گردد، زمانیکه برای اولین بار دانشمندی یونانی به نام دموکریت، اتم را کوچکترین جز سازنده ی تمام مواد عالم، معرفی کرد. اما بعدها توسط دانشمندی انگلیسی به نام دالتون معلوم شد که اتم ها واقعاً قابل تقسیم بوده و شامل پروتون های با بار مثبت و الکترون های با بار منفی و البته نوترون های خنثی هستند. بشر از هزاران سال پیش، به مفهوم حرکت توجه کرده بود، اما این نیوتون بود که برای اولین بار و در سال ۱۶۸۷ حرکت را فرمول بندی کرد و در واقع قوانین حرکت را نگاشت. بنابراین موج الکترومغناطیس را می توان به صورت بسته های بسیار کوچک انرژی (کوانتوم) در نظر گرفت که انرژی مجموع این بسته ها، انرژی کل موج را تعیین می کنند.

رویارویی مکانیک کوانتومی با اصل علّیت در فلسفۀ اسلامی

این تقریر بر این پایه است که فلاسفۀ اسلامی برای وجود هر چیزی سه حالت را در نظر گرفته‌اند: واجب (ضرورت بر وجود شیء است)، ممتنع (ضرورت بر عدم شیء است) و ممکن (ضرورت وجود و عدم برای آن متساوی‌النسبه است)؛ ازاین‌رو، موضوع قانون علّیت «ممکن» است که وجوب وجود آن به علت نیاز دارد و این قانون از بدیهیات اولیه است که نیاز به دلیل و برهان ندارد؛ بنابراین، این مفهوم مستفاد می‌شود که وجود ممکن (معلول) پس از وجود علت تامه واجب می‌شود که این امر بر اساس قاعدۀ ضرورت است؛ یعنی «ألشَّیءُ ما لَم یَجِب، لَم یُوجَد» (ابن‌سینا، النجاة، 1379: 548) یعنی شیئی که واجب نشود به‌وجود نمی‌آید.

آیا می‌توان ادعا کرد مکانیک کوانتومی موجب نقض اصل علّیت در فلسفۀ اسلامی می‌شود؟ درواقع، هدف از این پژوهش، پرداختن به پرسش اخیر باتوجه‌به محدودیت این نوشتار است؛ از این‌رو، ابتدا به اختصار مفهوم اصل علّیت در فلسفۀ اسلامی مطالعه می‌شود؛ سپس، به تغییر مفهوم اصل علّیت در فلسفۀ غرب با تأثیر از مکانیک نیوتنی و تقلیل آن به مفهومی معرفت‌شناختی می‌پردازد؛ در ادامه، تأثیر مکانیک کوانتومی بر مفاهیم علّیت علمی، طبیعی و فلسفی بررسی و در انتها، در «بحث و نتیجه» به مطالعۀ پیامدهای ناشی از ادعای نقض علّیت علمی توسط مکانیک کوانتومی پرداخته می‌شود. پوپر با اشاره به دو نکته تعریف جدیدی از تعیّن‌گرایی ارائه می‌دهد: اولین نکته، توجه به تقریبی‌بودن نتایج مکانیک نیوتنی در سیستم‌های سه‌جسمی و چند‌جسمی است؛ مسائل این‌گونه سیستم‌ها دارای جواب دقیق (به‌دلیل محدودیت‌های تکنیکی در حل ریاضی معادلات) در مکانیک نیوتنی نیستند، برخلاف مسئلۀ دو جسمی؛ و دومین نکته این است که برخی نظریه‌ها مانند نظریه‌های نیوتن، ماکسول و اینشتین با برخی نظریه‌های دیگر مانند ترمودینامیک، مکانیک کوانتومی یا مکانیک آماری در تضاد هستند.

مطالعۀ ما در این پژوهش نشان داد اشکلاتی بر فلسفۀ اسلامی در گذشته نیز وارد شده است و فلاسفۀ اسلامی با حفظ متافیزیک و عدم‌خروج از هستی‌شناسی و با معرفی مفاهیمی همچون: علت معد، وجوب لاحق، معقولات ثانی فلسفی، نسبت وجوبیه (طباطبایی، 1374، ج11: 25) یا تفاوت بین «قاعدۀ ضرورت» و «ضرورت علّی و معلولی»- که این تفاوت، در تفاوت «وجوب بالقیاس» با «وجوب بالغیر» است- (طباطبایی، 1360: 159) در حل آنها تلاش کرده‌اند که برخی از آنها در اینجا نیز استفاده شدند. به‌عبارت‌دیگر، بسیاری از فیزیکدانان از مکانیک کوانتومی استفاده می‌کنند، بدون اینکه بخواهند لحظه‌ای دربارۀ تأثیر آن بر روی اصل علّیت بیندیشند؛ اما پرسش دیگری نیز مطرح می‌شود که چگونه این نظریه به نقض علیت می‌انجامد؟ پاسخ بسیار پیچیده است؛ اما اینکه مکانیک کوانتومی به‌صورت یک نظریۀ احتمالی تعبیر شود، پیش‌بینی‌ناپذیری وقایع آینده را به‌طور ضمنی در خود دارد و از این جنبه با علّیت علمی (پیش‌بینی‌پذیری) یا علّیت طبیعی (تعیّن‌گرایی) ناسازگار است.

سایر پیوندها سیامک خادمی

آنچه از قبل باید فرا بگیرید:مبانی آنالیز برداری( فصل 1 آرفکن)-دستگاههای مختصات دکارتیٰ استوانه ای و کروی- فضاهای برداری- جبر خطی و خواص ماتریسها- تبدبیلات فوریه- جبر عملگرها- اعداد مختلط- توابع خاص مانند: تابع بسلٰ تابع هرمیتٰ تابع لاِژورٰ تابع لژاندر و معادلات آنها- روش های مختلف حل معادلات ویژه مقداری- آشنایی با نرم افزار متمتیکا و برنامه نویسی مقدماتی. کتاب: فیزیک نویسنده: واکر- هالیدی ویراست هشتم انتشارات: ترجمه:محمد ابراهیم ابوکاظمی، جلال الدین پاشایی راد، محمد رضا کلاهچی.

امتحان میان ترم: 6 نمره (زمان ) امتجان پایان ترم: 6 نمره (زمان طبق تقویم آموزش دانشگاه) . تلاش ها برای تبیین تناقضات و ایجاد رهیافت های جدید، منجر به تکوین ساختار جدیدی موسوم به مکانیک کوانتومی شد که توسط دو فرمولبندی جداگانه (که بعدا معلوم شد هم ارزند) موسوم به مکانیک ماتریسی (عمدتا توسط هایزنبرگ) و مکانیک موجی (بیشتر توسط شرودینگر) توصیف می شد.

بعنوان یکی از مثال های بسیار مشهور اگر قرار بود مکانیک نیوتنی و الکترومغناطیس کلاسیک بر رفتار یک اتم حاکم باشند، الکترون‌ها بایستی به سرعت به سمت هسته اتم حرکت کرده و بر روی آن سقوط می کردند و در نتیجه اتم ها ناپایدار میشدند. در ادامه، با نظریه دوبروی دایر بر امکان توصیف حرکت ذرات بوسیله امواج، این نظریه‌ها به دیدگاهی به نام دوگانگی موج-ذره برای ذرات و امواج الکترومغناطیسی منجر شدند که برطبق آن، ذرات هر دوی رفتارهای موجی و ذره ای را از خود نشان می دهند. این مفهوم که به اصل عدم قطعیت هایزنبرگ مشهور است، از مفاهیم بسیار مهم در مکانیک کوانتومی بوده و با مفهوم بنیادین "تاثیر فرآیند اندازه گیری بر حالت سیستم" که از ابداعات اختصاصی مکانیک کوانتومی (دربرابر مکانیک کلاسیک است) همبسته است.

مرکز کوانتوم

مکانیک کوانتومی بنیادی‌تر از مکانیک نیوتنی و الکترومغناطیس کلاسیک است، زیرا در مقیاس‌های اتمی و زیراتمی که این نظریه‌ها با شکست مواجه می‌شوند، می‌تواند با دقت زیادی بسیاری از پدیده‌ها را توصیف کند. میدان های الکترومغناطیسی در هر دو سطح میکرو (اتم ها، مولکول ها و سلول ها) و ماکرو (ارگان ها، سیستم ها و ارگانیزم ها) وجود دارند و در کلیه فرایندهای فیزیکی و شیمیایی حاضرند. زمانی که انواع مشخصه ای از میدان های الکترومغناطیسی به صورت خارجی و متمرکز بر اگانیسم زنده اعمال می شود، در حوزه توان بخشی، پیشگیری و درمان کوانتومی جای می گیرد. بسیاری از تاثیرات که توسط درمان کوانتومی تولید می شود، می توانند توسط یک سری از اطلاعات، به جای فرایندها یا برهم کنش های درون سلولی توضیح داده شوند.

وقتی که تابش الکترومغناطیسی داخلی تولید شده توسط ارگانیسم زنده مورد آنالیز و اندازه گیری قرار می گیرد، ما با تشخیص های کوانتومی سر و کار داریم. بنیادی ترین تفاوت مکانیک کوانتومی با مکانیک کلاسیک در قلمرو کوانتومی است که به ذرات در اندازه های اتمی و زیراتمی می پردازد. بنابراین، پزشکی کوانتومی، همه المان های مربوط به سلامتی انسان از جمله پیشگیری، تشخیص، درمان و توان بخشی را در بر می گیرد. زندگی بدون تاثیر میدان های الکترومغناطیسی زمین غیر ممکن می باشد، که همه موجودات زنده بر پایه تکاملشان سازگار می شوند. ثابت شده است که درمان کوانتومی توانایی کمک به از بین بردن آسیب ها و عملکردهای ناصحیح در غشاهای سلولی را دارد.

این شاخه از پزشکی مدیون ظهور علم فیزیک کوانتوم است که برگرفته از طب شرقی کهن و فناوری مدرن عصر حاضر می باشد. مکانیک کوانتومی شاخه‌ای بنیادی از فیزیک نظری است که با پدیده های فیزیکی در مقیاس میکروسکوپی سرو کار دارد. به عبارت دیگر، به کمترین مقدار ممکن از یک کمیت، مقدار پایه و یا یک کوانتم آن کمیت می گویند. درمان کوانتومی با سطوح انرژی پایین به منظور فرایندهای تبادل اطلاعات سرو کار دارد. پزشکی کوانتوم بر پایه برهم کنش بین ارگانیسم زنده و موج های الکترومغناطیس می باشد. در فیزیک، به معنای کمترین مقدار ممکن از یک موجودِ شرکت کننده در یک اندرکنش است. نوسانات الکترومغناطیسی هم در محیط خارجی و هم درون ارگانیسم زنده موجود می باشد.

منبع